Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường (đái tháo đường)

Ngày đăng: 01-11-2019

Nội dung chính của bài viết:

  1. Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường và những điểm cần chú ý
  2. Nguyên nhân dẫn đến biến chứng thần kinh tiểu đường
  3. Biến chứng thần kinh ngoại vi
  4. Biến chứng thần kinh tự chủ
  5. Cách phòng ngừa biến chứng thần kinh cho người đái tháo đường

Những nghiên cứu về biến chứng thần kinh ở người bệnh tiểu đường đã có từ rất sớm, ngay từ những năm cuối của thế kỷ XIX. Điều này cho thấy rằng đây là một vấn đề rất cần thiết và có ý nghĩa vô cùng quan trọng. 

Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường và những điểm cần chú ý

Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường và những điểm cần chú ý

Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường và những điểm cần chú ý

“ Biến chứng thần kinh do đái tháo đường ” là một thuật ngữ dùng để chỉ những thể tổn thương thần kinh khác nhau và một số thể tổn thương có nguồn gốc thần kinh do bệnh tiểu đường gây ra. 

Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường rất phức tạp với những biểu hiện lâm sàng đa dạng. Hai thể biến chứng thường gặp nhất là tổn thương thần kinh ngoại vi và tổn thương thần kinh tự động:

+Khoảng 50% số bệnh lý thần kinh ngoại vi là không có triệu chứng và bệnh nhân thường không có cảm giác gì khi bị vết thương ngoài da. 

+Biến chứng thần kinh tự động có thể ảnh hưởng rất nhiều đến các hệ cơ quan trong cơ thể từ hệ tiêu hóa, hệ tim mạch đến hệ tiết niệu, sinh dục…

+Biến chứng thần kinh tự động làm tăng tỉ lệ dị tật và tử vong, đặc biệt là các biến chứng thần kinh tự động tim mạch.

 

Nguyên nhân dẫn đến biến chứng thần kinh tiểu đường

Biến chứng thần kinh là một loại biến chứng tiểu đường có thể gặp ở cả bệnh nhân đái tháo đường type 1 và type 2 với nhiều cơ chế bệnh sinh khác nhau. Tuy nhiên nguyên nhân chính của những biến chứng này là do nồng độ glucose trong máu tăng cao kéo dài mà dẫn đến tổn thương các vi mạch và tế bào thần kinh.

Các mạch máu ở người bệnh tiểu đường bị tổn thương thường đáp ứng kém gây thiếu máu ở tuần hoàn vi mạch. Hậu quả là gây thiếu oxy và làm cho các tế bào thần kinh bị đói và “chết dần”.

Nồng độ đường huyết cao khiến cho lớp màng cơ bản của các tế bào thần kinh dày lên và mất dần đi chức năng dẫn truyền và gây ra sự biến đổi sợi trục. Những biến đổi này bao gồm: tăng hàm lượng Na+ bên trong tế bào thần kinh, làm chậm dẫn truyền ở cả sợi thần kinh vận động và cảm giác. 

“Stress oxy hóa” cũng là cơ chế bệnh sinh gây phá hủy các tế bào thần kinh và cuối cùng là tổn thương hệ thần kinh do hiện tượng giải phóng các gốc oxy hóa tự do gây phá hủy mô thần kinh:

+Ở người bệnh tiểu đường, nồng độ chất chống oxy hóa bị cạn kiệt dẫn đến sự hình thành các gốc oxy hóa tự do thông qua quá trình oxy hóa các phân tử glucose và một số cơ chế ở mức tế bào khác.

+Các gốc oxy hóa tự do như: peroxynitrite hay superoxide có thể gây chết tế bào thần kinh. 

 

Biến chứng thần kinh ngoại vi

Biến chứng thần kinh ngoại vi hay còn gọi là biến chứng đa dây thần kinh phối hợp vận động-cảm giác đối xứng xảy ra ở gần 20% người bệnh đái tháo đường độ tuổi trưởng thành.

Đây là biến chứng thần kinh thường gặp nhất với các biểu hiện triệu chứng đặc trưng như: cảm giác bỏng rát, kim châm hoặc điện giật, cảm giác đau sâu… Triệu chứng này tăng lên về đêm, thường gặp ở bàn chân hoặc chi dưới nhưng cũng có một số trường hợp có biểu hiện ở cả tay nữa. Bên cạnh đó là những cảm giác tê bì ở tay chân hoặc mất cảm giác hoàn toàn như bị liệt ở chân. 

Những người bệnh bị biến chứng này khi thăm khám lâm sàng chi dưới sẽ thấy mất cảm giác rung, áp lực, cảm giác đau và nóng lạnh, mất phản xạ gân xương, đôi khi có cảm giác các mạch máu ở mu chân căng phồng, khô da, chai chân. 

 

Biến chứng thần kinh tự chủ

Tổn thương thần kinh tự động là thể tổn thương thần kinh quan trọng nhất ở người bệnh đái tháo đường vì có liên quan đến cả hệ tim mạch, tiêu hóa và hệ sinh dục-tiết niệu.

Trong tổn thương thần kinh tự chủ, chỉ một số sợi thần kinh bị ảnh hưởng dẫn đến một số các biểu hiện như:

+Biểu hiện tim mạch của tổn thương thần kinh tự động có thể gây tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, nguy hiểm hơn có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

+Biến chứng thần kinh tự chủ hệ tiêu hóa có thể biểu hiện ở toàn bộ các cơ quan tiêu hóa như các triệu chứng bất thường ở thực quản, rối loạn chức năng co bóp của dạ dày, ruột, đại tràng, thậm chí có thể gây liệt hoạt động của các cơ quan này…

+Biểu hiện ở hệ tiết niệu- sinh dục là sự mất phối hợp của cơ trơn dẫn đến rối loạn tiểu tiện, rối loạn khả năng tình dục ở cả nam giới và phụ nữ.

Ngoài ra thì tổn thương thần kinh tự chủ do đái tháo đường có thể gây ra hiện tượng rối loạn điều nhiệt. Trong trường hợp này thì nhiệt độ thân nhiệt của người bệnh sẽ không ổn định, điều tiết kém  với triệu chứng thường gặp là ra mồ hôi nhiều khi lạnh hoặc không đổ mồ hôi khi nóng.

 

Người bệnh đái tháo đường phòng ngừa biến chứng thần kinh như thế nào ?

Hiện nay vẫn chưa có loại thuốc hay phương pháp điều trị nào có thể chữa khỏi được hoàn toàn bệnh thần kinh đái tháo đường cũng như các biến chứng thần kinh tiểu đường. Do đó việc phòng bị, giảm thiểu nguy cơ gặp phải biến chứng này là điều quan trọng hơn bao giờ hết.

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng nguy cơ bị biến chứng thần kinh ngoại vi vận động –cảm giác và biến chứng thần kinh tự chủ sẽ giảm đi rất nhiều nếu người bệnh tiểu đường kiểm soát đường huyết tốt, thường xuyên duy trì ổn định ở ngưỡng an toàn.

Để thực hiện được điều này thì bệnh nhân cần phải tuân thủ đúng theo phác đồ điều trị của bác sỹ, sử dụng thuốc đúng như chỉ định kết hợp với cả chế độ ăn uống kiêng  khem khoa học và chế độ tập luyện hợp lý đều đặn hằng ngày.

XEM THÊM: