Bệnh cúm và vắc xin phòng ngừa 

Ngày đăng: 09-11-2019

Khi thời tiết chuyển sang se lạnh thì cũng là lúc mà những người có sức đề kháng kém như trẻ em, người cao tuổi, người mắc các bệnh mạn tính có khả năng bị mắc cúm và dễ tiến triển nặng. Hiện bệnh cúm đã có vắc xin phòng ngừa. Để giúp mọi người hiểu thêm về bệnh cúm và vắc xin phòng ngừa, chúng tôi đã trao đổi với bác sĩ Trương Hữu Khanh, trưởng khoa nhiễm bệnh viện Nhi Đồng 1 về vấn đề này. 

Hỏi: Thưa bác sĩ, bệnh cúm có nguy hiểm không?

Xem thêm:

Trả lời:

Bệnh cúm gây ra do vi rút cúm, lây truyền qua ho, hắt hơi hoặc dịch tiết của mũi. Những bệnh khác có thể có cùng triệu chứng như cúm và thường nhầm lẫn với bệnh cúm. Mọi người đều có thể bị cúm, nhưng tỷ lệ nhiễm cao nhất ở trẻ em. Đối với hầu hết mọi người, bệnh cúm chỉ kéo dài vài ngày. Bệnh cúm có thể có các triệu chứng như: sốt, ho, đau họng, đau đầu, ớn lạnh, đau cơ, mệt mỏi. Một số người bệnh diễn biến nặng hơn, có thể dẫn đến viêm phổi, nguy hiểm cho những người đang có bệnh lý tim, phổi. Bệnh cũng có thể gây sốt cao, tiêu chảy và động kinh ở trẻ em. Ở Hoa Kỳ, trung bình có trên 200.000 người nhập viện mỗi năm do cúm và 36.000 trường hợp tử vong, phần lớn là ở người cao tuổi.

Bệnh cúm và vắc xin phòng ngừa

Hỏi: vậy những ai nên tiêm ngừa cúm, thưa bác sĩ?

Trả lời:

Những đối tượng sau nên tiêm ngừa cúm:

  • Tất cả trẻ từ 6 tháng tuổi đến 18 tuổi.

  • Người từ 50 tuổi trở lên.

  • Phụ nữ dự định mang thai.

  • Người có bệnh tim, phổi, thận, gan, suyễn, rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, thiếu máu và các rối loạn về máu khác.

  • Người nhiễm HIV/AIDS hoặc mắc những bệnh có ảnh hưởng lên hệ miễn dịch.

  • Người điều trị kéo dài với corticoid.

  • Người điều trị ung thư với tia xạ hoặc thuốc.

  • Người có rối loạn về cơ và thần kinh có thể dẫn đến đến khó thở, khó nuốt.

  • Người từ 6 tháng đến 18 tháng đang điều trị aspirin dài hạn vì có thể bị Hội chứng Reye nếu bị cúm.

  • Những người ở trong nhà an dưỡng hoặc các cơ sở chăm sóc bệnh mạn tính.

  • Nhân viên y tế.

  • Người chăm sóc hoặc có tiếp xúc trong gia đình với trẻ 0 đến 5 tuổi, người từ 50 tuổi trở lên, những người bệnh có nguy cơ cao mắc cúm bị biến chứng nặng.

Hỏi: Có những loại vắc xin ngừa cúm nào, thưa bác sĩ?

Có hai loại vắc xin cúm:

  • Loại vắc xin bất hoạt, tức vi rút cúm có trong vắc xin đã được làm chết đi, không còn khả năng gây bệnh, dùng bằng đường tiêm bắp.

  • Loại vắc xin sống, vi rút cúm còn sống nhưng đã được làm yếu đi, dùng theo đường xịt vào mũi.

Vi rút cúm luôn thay đổi, do vậy vắc xin cúm sẽ thay đổi mỗi năm. Vắc xin có tác dụng bảo vệ khoảng 2 tuần sau khi tiêm và kéo dài trong 1 năm.

Hiện nay ở nước ta hầu hết đều sử dụng loại vắc xin cúm tiêm bắp.

Hỏi: Thưa bác sĩ, lúc nào thì tiêm ngừa cúm tốt nhất?

Trả lời:

Nên chích ngừa cúm vào khoảng tháng 10 hoặc tháng 11 hàng năm, nhưng nếu chích vào tháng 12 hoặc sau đó, vẫn có hiệu quả phòng ngừa trong năm. Nếu đã có thuốc, nên chích càng sớm càng tốt để có miễn dịch phòng bệnh, trước khi bệnh có khả năng xảy ra trong cộng đồng. Bệnh cúm có thể xuất hiện bất cứ thời gian nào từ tháng 11 đến tháng 5 năm sau nhưng đợt cao điểm thường nhất là vào tháng 1 hoặc tháng 2.

Hầu hết mọi người sẽ được chích một mũi ngừa cúm mỗi năm. Nhưng những trẻ sau cần chích 2 mũi, cách nhau ít nhất 4 tuần:

  • Trẻ nhỏ hơn 9 tuổi chích ngừa cúm lần đầu tiên.

  • Trẻ đã chích ngừa cúm lần đầu năm ngoái nhưng chỉ mới chích được một mũi.

Hỏi: Còn những ai không nên tiêm ngừa cúm, thưa bác sĩ?

Trả lời:

Có một số trường hợp không chích ngừa cúm được hoặc nên hoãn chích một thời gian.

Những trường hợp không chích ngừa cúm được:

  • Người bị dị ứng nặng với trứng.

  • Người bị dị nặng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin.

  • Người bị dị ứng nặng với lần chích ngừa vắc xin cúm trước đó.

Những trường hợp nên hoãn chích ngừa cúm:

  • Những người đang mắc bệnh ở mức độ trung bình hoặc nặng, thường nên chờ cho đến khi hồi phục mới chích ngừa cúm.

Những người mắc bệnh ở mức độ nhẹ thường có thể chích ngừa cúm được.

Hỏi: Thưa bác sĩ tiêm ngừa cúm có bị phản ứng gì không, nếu có thì là những phản ứng nào?

Cũng giống như thuốc, một vắc xin cũng có thể gây ra những phản ứng nguy hiểm, ví dụ như phản ứng nặng. Tuy nhiên những phản ứng nặng, nguy hiểm thì rất hiếm khi xảy ra. Vi rút cúm trong vắc xin bất hoạt đã bị giết nên không thể mắc bệnh cúm khi tiêm vắc xin. 

Những phản ứng nhẹ:

  • Đau, đỏ, sưng nơi tiêm.

  • Sốt, đau đầu , đau cơ.

 Những triệu chứng này thường xảy ra sau tiêm và kéo dài 1-2 ngày.

Những phản ứng nặng:

  • Những phản ứng dị ứng nặng đe dọa tính mạng do vắc xin rất hiếm khi xảy ra. Nếu có, thường xảy ra trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi tiêm.

Hỏi: Để đảm bảo an toàn tiêm chủng, phụ huynh cần theo dõi trẻ như thế nào sau khi tiêm ngừa thưa bác sĩ?

Trả lời:

   Sau tiêm ngừa, phụ huynh cần theo dõi bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở trẻ như sốt cao, thay đổi về hành vi. Những phản ứng dị ứng nặng như khó thở, khàn giọng hay khò khè, phát ban, da tái xanh, mệt, nhịp tim nhanh, chóng mặt.

Khi đó, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức. Thông báo cho bác sĩ biết trẻ có những triệu chứng gì, thời gian xảy ra các triệu chứng và tiêm vắc xin khi nào.

Trên đây là một số câu hỏi mà các bậc phụ huynh đã gửi về cho bác sĩ để hỏi về bệnh cúm và vắc xin phòng ngừa bệnh. Hy vọng với những câu trả lời của bác sĩ, các bậc cha mẹ đã có thêm kiến thức về bệnh, để đảm bảo cho sức khỏe của trẻ và cũng như bản thân những người có nhu cầu tiêm phòng ngừa.