3 Phương pháp tiêm Insulin cho người bệnh tiểu đường

Ngày đăng: 14-10-2019

Nội dung chính của bài viết:

  1. Có mấy cách để tiêm insulin vào cơ thể ?
  2. Tiêm insulin bằng bơm tiêm
  3. Tiêm insulin bằng thiết bị tiêm phản lực
  4. Tiêm insulin bằng thiết bị bơm đặt bên ngoài
  5. Có thể điều trị insulin nhưng không phải tiêm có được không ?

 

Việc lựa chọn phương pháp để tiêm insulin phù hợp với từng cơ địa người bệnh tiểu đường cũng rất quan trọng để có thể mang lại kết quả điều trị tối ưu nhất ! Hiện nay có những cách nào để tiêm insulin vào cơ thể ? Ưu nhược điểm của từng phương pháp ra sao ? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở bài viết dưới này nhé !

3 Phương pháp tiêm Insulin cho người bệnh tiểu đường

3 Phương pháp tiêm Insulin cho người bệnh tiểu đường

Có mấy cách để tiêm insulin vào cơ thể ?

Hiện nay có 3 phương pháp thường dùng để tiêm insulin vào cơ thể người bệnh tiểu đường là: sử dụng bơm tiêm, thiết bị phản lực và thiết bị đặt bên ngoài cơ thể.

Bơm tiêm insulin là một dụng cụ để đưa thuốc vào cơ thể người bệnh, nhưng hình thức thì rất giống một cái bút máy, đầu kim tiêm hết sức mảnh, do đó tiêm không đau, ít gây khó chịu. Bơm tiêm có thể đưa một lượng nhỏ insulin vào dưới da, liều lượng insulin sẽ do bác sĩ chỉ định. Bơm có thể tích và kích thước rất nhỏ nên mang theo người rất tiện lợi, có thể bỏ trong túi xách tay.

Tiêm insulin bằng thiết bị phản lực là dùng nguyên tắc tiêm thuốc với áp lực rất lớn để đưa thuốc vào dưới da liều lượng khống chế rất chuẩn xác, hấp thu rất nhanh, không đau. Tuy nhiên phương pháp này giá thành lại hơi cao.

Tiêm insulin bằng thiết bị đặt bên ngoài cơ thể bao gồm 1 máy tính điện tử để điều khiển toàn bộ hệ thống có khả năng tiến hành đo lường được hàm lượng đường trong máu. Máy tính sẽ liên tục đưa ra chỉ số liều lượng insulin cần dùng là bao nhiêu. Trước đây loại máy này hơi cồng kềnh nên thường phải đặt ở cạnh giường bệnh, nhưng hiện nay đã cải tiến ra loại máy có kích thước khá nhỏ, có thể để trong người bệnh nhân khi di chuyển.

 

Tiêm insulin bằng bơm tiêm

Hiện nay trên thị trường có hai kiểu bơm tiêm, đó là kiểu truyền thống (kiểu cũ) và kiểu đã được cải tiến hiện đại hơn.

 

Bơm tiêm insulin kiểu truyền thống:

Dù insulin ở dạng nào thì việc thuốc rút ra cũng được làm như nhau. Nếu nhìn vào ống tiêm ta sẽ thấy nó được chia vạch. Bắt đầu từ đầu gắn kim của ống tiêm ta sẽ thấy có 9 vạch nhỏ phía trên, tiếp theo là vạch thứ 10 dài hơn có ghi số 10. Mỗi vạch là một đơn vị, ta lại thấy 4 vạch nhỏ liên tiếp nhau rồi đến 1 vạch đậm hơn chỉ thị 15, 20, 25…

Nếu insulin là loại lispro hay loại thường thì thuốc sẽ ở dạng trong nên không cần phải lắc chai trước khi sử dụng. Còn các loại insulin khác thường đục và cần phải lắc chai vài lần để các phân tử thuốc nhỏ liti phát tán đều trong chất lỏng. Mọi chai thuốc mới đều có nắp mà khi sử dụng sẽ phải tháo bỏ đi. Khi đã sẵn sàng để tiêm hãy lau nắp cao su đậy trên miệng chai bằng cồn.

Rút một lượng khí vào trong ống tiêm có số đơn vị tương ứng với số đơn vị insulin mà người bệnh cần. Dốc ngược chai thuốc xuống và xuyên mũi kim qua nắp cao su, sau đó bơm hết lượng khí trong ống tiê, vào chai và rút ra lượng insulin cần thiết. Do không khí thế chỗ của insulin, để áp suất trong chai không đổi và chân không cũng không được tạo ra, hãy kiểm tra chắc chắn là đã có đúng số lượng insulin cần dùng và không có bọt khí trong ống tiêm.

Trước khi tiêm vào cơ thể, hãy dùng cồn lau vùng da trên tay, ngực, bụng hay bất kỳ nơi nào định tiêm insulin. Hãy đâm thẳng kim vuông góc với da, sau đó ấn sâu vào dưới da. Khi kim đã sâu dưới da hãy đẩy pít tông dần xuống số 0 để đưa insulin vào cơ thể.

Nếu cần tiêm 2 loại insulin cùng lúc thì ta có thể trộn vào trong cùng 1 ống tiêm để khỏi phải tiêm hai lần.

 

10 Bước để tiêm insulin cụ thể là:

Bước 1: rửa hai tay sạch bằng nước vòi, lau khô tay.

Bước 2: kiểm tra chất lượng cẩn thận xem insulin trong lọ có vẩn sợi đục hoặc như có băng tuyết bám vào thành lọ hay không. Nếu có thì dứt khoát phải bỏ đi, không được dùng.

Bước 3: lắc đều lọ insulin, đặt lọ thuốc vào giữa lòng hai bàn tay, sau đó lăn đi lăn lại, dốc ngược lọ thuốc vài lần làm cho insulin trong lọ đảo đều.

Bước 4: dùng bông thấm cồn lau qua nút cao su của lọ thuốc. Nếu lọ mới dùng lần đầu thì bỏ lớp plastic bọc bên ngoài nút cao su ra nhưng tuyệt đối không được nâng nút cao su lên.

Bước 5: lấy bơm tiêm và kim tiêm ra, bỏ lớp  vỏ bảo vệ kim tiêm rồi gắn vào bơm tiêm. Sau đó rút dần đầu pít tông ngang với vạch ở bơm tiêm mà lượng insulin cần hút để rút lượng không khí vào ống tiêm ứng với số lượng thuốc cần dùng.

Bước 6: cắm kim tiêm xuyên qua nút của lọ thuốc, đẩy không khí vào lọ.

Bước 7: dốc ngược lọ thuốc vào bơm tiêm khiến mũi tiêm nằm dưới mặt thoáng của dung dịch insulin.

Bước 8: một tay cầm lọ insulin một tay cầm bơm tiêm và từ từ kéo pít tông để insulin chảy vào bơm tiêm cho đến khi đúng vạch liều lượng đã quy định.

Bước 9: quan sát xem có bọt khí trong bơm tiêm hay không. Nếu có thì đẩy hết ra ngoài.

Bước 10: rút kim tiêm ra khỏi nắp cao su của lọ thuốc, kiểm tra lại một lần nữa liều insulin cần dùng, sau đó bắt đầu tiêm.

Nếu người bệnh phải tiêm hai loại insulin khác chủng loại, mặc dù hiện nay trên thị trường cũng đã bán loại insulin hỗn hợp đã trộn sẵn nhưng trong trường hợp chưa có sẵn thì người tiêm cũng phải tự trộn lấy.

Nếu phải trộn thì từ bước 1-4 giống như trên, từ bước 5 trở đi là có sự thay đổi như sau:

Bước 5: Chọc kim tiêm vào nắp lọ thuốc có hiệu quả lâu dài và bơm không khí vào lọ đúng bằng thể tích của lượng thuốc cần rút ra. Phải chú ý không nên để đầu kim tiêm tiếp xúc với insulin trong lọ.

Bước 6: rút lượng insulin có hiệu quả nhanh cần dùng. Quan sát xem có bọt khí hay không, nếu có thì phải tống ra ngoài.

Bước 7: Rút kim tiêm ra khỏi lọ đựng insulin hiệu quả nhanh.

Bước 8: lắc nhẹ lọ đựng insulin có hiệu quả lâu dài.

Bước 9: dốc ngược lọ thuốc đựng insulin hiệu quả lâu dài, đâm kim tiêm vào và rút ra lượng insulin cần dùng để trộn.

Bước 10: rút kim tiêm ra khỏi nút cao su của lọ thuốc.

Bước 11: sau khi đã chuẩn bị xong, tiến hành tiêm dung dịch inulin hỗn hợp vào vị trí định sẵn trên cơ thể.

Các bước thực hiện tiêm insulin hiệu quả

Các bước thực hiện tiêm insulin hiệu quả

Bơm tiêm hiện đại:

Nhiều nhà sản xuất các dụng cụ y tế trên thế giới đã tìm ra nhiều phương pháp để tiêm  insulin đơn giản hơn cách truyền thống. Và loại bơm tiêm insulin hiện đại cũng là một loại hữu dụng.

Hoặc là bơm đi kèm với ống chứa đã nạp sẵn, hoặc ống chứa đặt trong bơm giống như các ống mực cũ được dùng đặt trong bút máy. Mỗi ống chứa có từ 1,5 đến 3 ml hoặc là NPH insulin hoặc insulin dạng thường hay lispro hay hỗn hợp NPH với insulin loại thường.

Khi cần tiêm người bệnh chỉ cần việc quay vòng số đến phân lượng cần dùng. Mỗi đơn vị thuốc (đôi khi là 2 đơn vị một) có kèm theo tiếng “click” để người khiếm thị có thể và biết được số đơn vị thuốc.

Số đơn vị thuốc cũng được hiển thị ở cửa sổ trên thân bơm. Nếu đã lỡ lấy quá nhiều đơn vị thuốc thì buộc người bệnh phải thải bớt nó đi bằng cách đẩy nó ra khỏi kim tiêm. Tùy loại bơm, người bệnh có thể tiêm từ 30 tới 70 đơn vị insulin và cũng có thể thay kim mới khi cần thiết.

 

Tiêm insulin bằng thiết bị tiêm phản lực

Các thiết bị tiêm kiểu phản lực là dùng để cho những bệnh nhân không dám đâm kim tiêm vào da thịt mình. Giá của loại thiết bị này tuy khá đắt nhưng lại rất bền.

Một lượng lớn insulin sẽ được nạp vào trong thiết bị tiêm, đủ để dùng cho nhiều lần sử dụng khác nhau. Lượng insulin khi tiêm được đo bằng cách quay một bộ phận của thiết bị để số đơn vị cần được dùng sẽ hiển thị trên một cửa sổ.

Khi tiêm, thiết bị được cầm để vào da. Chỉ cần ấn nút là một lực không khí cực mạnh sẽ ép insulin cần thiết đi qua da vào trong lớp mô dưới da và bệnh nhân thường sẽ không cảm thấy đau. Những thiết bị dùng cho trẻ em có lực nén yếu hơn. Những thiết bị này có thể tiêm tới 50 đơn vị thuốc một lúc.

 

Tiêm insulin bằng thiết bị bơm đặt bên ngoài (lách nhân tạo)

Trong một số trường hợp người bệnh tiểu đường đặc biệt thì tiêm insulin bằng thiết bị đặt bên ngoài (lách nhân tạo) mới phù hợp với họ. Các thiết bị này gần giống như cơ thể con người, chúng có thể tự điều khiển để insulin có tác dụng nhanh gần giống hoạt động của insulin trong cơ thể.

Giá thành của loại thiết bị này rất đắt ( giá trên 4000 USD ) nhưng lại là giải pháp hiệu quả cho bệnh nhân không thể đạt đường huyết trong vòng kiểm soát bằng ống tiêm truyền thống, ống tiêm hiện đại hay bằng máy tiêm phản lực.

Hiện nay loại thiết bị đặt bên ngoài này đã được người bệnh sử dụng nhiều và chúng có kích thước chỉ cỡ một cái máy nhắn tin.

Trong thiết bị có một động cơ. Một ống tiêm có insulin tác dụng nhanh được đặt bên trong thiết bị có pít tông bơm tựa vào một bộ phận, từ từ đè pít tông xuống để đẩy insulin ra khỏi ống tiêm. Cuối ống tiêm có gắn với một ống hình trụ ngắn mà đầu ống này là một cây kim có thể xuyên qua được lớp da ở vùng bụng.

Khi cần thiết, insulin được bơm chầm chậm vào dưới da. Tỷ lệ insulin từ từ đi vào dưới da được gọi là tỷ lệ căn bản. Tỷ lệ này sẽ được điều chỉnh bằng các con chíp computer thay đổi thường xuyên, khoảng từ nửa giờ cho đến 1 giờ.

Ví dụ: từ 8 giờ sáng đến 9 giờ, bơm được điều phối 0,8 đơn vị, trong khi từ 9 đến 10 giờ sáng bơm có thể điều phối 1 đơn vị tùy theo nhu cầu sử dụng của bệnh nhân. Tất nhiên liều lượng này sẽ được xác định dựa trên đường huyết đo được là bao nhiêu.

Bất kỳ lúc nào người bệnh cũng có thể bổ sung insulin cho cơ thể nếu đường huyết quá cao.

 

Ưu nhược điểm của thiết bị bơm đặt bên ngoài

Ưu điểm:

+ Bơm rất linh động.

+ Thường ổn định được sự tăng giảm của glucose trong suốt cả ngày, do lượng insulin được đưa vào chậm và ở liều lượng thấp.

+ Người bệnh có thể mau chóng tự tháo bơm ra và gắn vào khi đi tắm, đi bơi, vệ sinh… nhưng cũng cần phải có thời gian để làm quen với việc mang nó lúc đi ngủ.

+ Thiết bị bơm này rất an toàn không sợ quá liều do có những thiết bị gắn ở bên trong có thể ngăn chặn không cho vấn đề này xảy ra.

Nhược điểm:

+ Dễ làm nhiễm trùng da vì bộ truyền được đặt tại một chỗ qua nhiều ngày liên tục. Tuy nhiên người bệnh cũng không cần phải lo lắng vì những nhiễm trùng này thường rất nhẹ.

+ Do bệnh nhân chỉ nhận được một dạng insulin tác dụng chậm nên nếu insulin ngưng đi vào cơ thể chứng ngộ độc do nhiễm toan ceton có thể nhanh chóng xảy ra.

+ Một số bệnh nhân có thể bị dị ứng với lớp keo để giữ cho bộ truyền cố định ở trên bụng.

+ Glucose trong máu phải được đo thường xuyên để điều chỉnh bơm sao cho liều lượng đạt được hiệu quả tối ưu nhất.

+ Khi mới bắt đầu nên dùng bơm tự động, người bệnh tiểu đường cần có bác sỹ chuyên khoa giúp đỡ về mặt liều lượng và hướng dẫn cách sử dụng thiết bị bơm sao cho chính xác nhất.

 

Có thể điều trị insulin nhưng không phải tiêm có được không ?

Trong quá trình điều trị đái tháo đường mà phải kèm theo một số dụng cụ y tế phục vụ cho công việc tiêm thì cũng gây ra một số phiền phức cho người bệnh và ảnh hưởng đến việc sinh hoạt bình thường. Do đó đại đa số người bệnh có nguyện vọng là vẫn dùng insulin để chữa trị nhưng không phải tiêm là lý tưởng nhất.

Khoa học kỹ thuật phát triển cũng giúp cho y học giải quyết vấn đề này. Và trên thế giới hiện nay đã xuất hiện một số kỹ thuật dùng insulin chữa bệnh mà không cần tiêm. Ví dụ như:

+ Phun insulin ở dạng sương vào họng để người bệnh hít qua đường khí quản, các nhánh khí quản. Sau đó insulin sẽ vào các nang phổi và được hấp thu vào máu.

+ Thuốc nhỏ mũi có chứa hàm lượng insulin để thuốc được hấp thu qua niêm mạc mũi.

+ Thuốc nhỏ mắt có chứa hàm lượng insulin để thuốc hấp thu qua kết mạc của mắt.

+ Viên uống insulin để hấp thu qua niêm mạc ruột.

Những loại đã nêu ở trên vẫn còn đang trong giai đoạn thử nghiệm hiệu quả trước khi đưa ra sử dụng rộng rãi ở trong cộng đồng. Vì vậy tiêm insulin vẫn đang là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất hiện nay.

XEM THÊM: